ISO 26000

Poprawiony (sobota, 15 stycznia 2011 15:57) Wpisany przez admin czwartek, 06 stycznia 2011 18:33

Prace nad ISO 26000 trwały kilka lat i zakończyły się w czerwcu 2010

roku oficjalnym ogłoszeniem normy w Kopenhadze. Nie obyło się

bez międzynarodowych sporów, zwątpienia i krytycznych ocen.

Ważne jednak, że dokument ten mimo wszystko powstał.

ISO 26000 to norma-przewodnik, która ma za zadanie usystematyzować

wiedzę na temat społecznej odpowiedzialności organizacji.

Nie biznesu, przedsiębiorstwa, tylko właśnie szerzej – organizacji.

Pod tym pojęciem mieści się oczywiście firma, ale także wszelkie

inne organizacje, jak NGO-sy, związki zawodowe, stowarzyszenia

biznesu oraz państwo.

W przeciwieństwie do wielu bardziej znanych norm ISO nie jest to

norma certyfikacyjna ani obowiązkowa. Ma ona być praktycznym

przewodnikiem po koncepcji społecznie odpowiedzialnego biznesu,

definiować jego ramy oraz przybliżać wartości i idee.

W kilkusetosobowym zespole autorskim reprezentowane były różne

grupy interesariuszy: konsumenci, rząd, pracodawcy, pracobiorcy

i organizacje pozarządowe z 99 krajów. Z tego powodu oraz z racji

wysokiego prestiżu i globalnego zasięgu Międzynarodowej Organizacji

Standaryzacyjnej norma ta ma szanse stać się najpopularniejszą

na świecie wykładnią na temat Corporate Social Responsibility.

„Guidance on social responsibility ISO 26000” ma być zrozumiały

oraz użyteczny dla wszystkich, nie tylko dla ekspertów ds. społecznej

odpowiedzialności.

Standard ISO 26000 zawiera instrukcje dla wszystkich typów organizacji

bez względu na ich rozmiar czy zadania.

Przewodnik opisuje pojęcia i definicje odnoszące się do zarządzania

społeczną odpowiedzialnością oraz główne czynniki, które doprowadziły

do powstania i rozwoju społecznej odpowiedzialności. Opisana

została tu jej koncepcja – czym jest i w jaki sposób odnosi się

ona do organizacji. W tej części odnaleźć można również przewodnik

dla małych i średnich organizacji na temat tego, jak korzystać ze

standardu.

Jako główne zasady SO wymienia:

• odpowiedzialność (accountability),

• Przejrzystość (transparency),

• etyczne zachowanie (ethical behaviour),

• respektowanie interesariuszy (respect for stakeholder interests),

• poszanowanie prawa (respect for the rule of law),

• poszanowanie międzynarodowych norm społecznych (respect for

international norms of behavior),

• poszanowanie praw człowieka (respect for human rights).

Główna część normy-przewodnika to charakterystyka głównych obszarów

Społecznej Odpowiedzialności, są to:

• ład organizacyjny,

• prawa człowieka,

• stosunki pracy,

• ochrona środowiska naturalnego,

• uczciwe praktyki rynkowe,

• relacje z konsumentami,

• zaangażowanie społeczne.

Ponadto przewodnik wskazuje sposoby implementacji oraz promocji

społecznie odpowiedzialnego zachowania w organizacji i w jej

sferze wpływów oraz podpowiada, jak prowadzić komunikację odpowiedzialnych

działań organizacji.

W projekcie „Promocja standardów społecznej odpowiedzialności

przedsiębiorstw” ówczesny projekt normy ISO 26000 posłużył nam

 

do zdefiniowania CSR oraz jej obszarów. W „Metodyce oceny dobrych praktyk CSR”, pierwszym narzędziu

zbudowanym przez zespół projektowy, posłużyliśmy się siedmioma obszarami wymienionymi w normie

ISO 26000, które według nas nadają spójność rozumieniu całościowej koncepcji społecznie odpowiedzialnego

zarządzania firmą.

ISO 26000 definiuje społeczną odpowiedzialność biznesu jako „Odpowiedzialność organizacji za wpływ jej

decyzji i działań (produkty, serwis, procesy) na społeczeństwo i środowisko, poprzez przejrzyste i etyczne

zachowanie, które:

• przyczynia się do zrównoważonego rozwoju, zdrowia i dobrobytu społeczeństwa,

• bierze pod uwagę oczekiwania interesariuszy,

• jest zgodne z obowiązującym prawem i spójne z międzynarodowymi normami zachowania,

• jest spójne z organizacją i praktykowane w jej relacjach.

Jednocześnie ISO 26000 jasno rozróżnia często używane zamiennie pojęcia „zrównoważonego rozwoju”

i „odpowiedzialności społecznej”.

Zrównoważony rozwój to doktryna ekonomii politycznej zakładająca dążenie do jakości życia na poziomie,

na jaki pozwala obecny rozwój cywilizacyjny. Istotny przekaz zawiera początek słynnego zdania

z raportu Światowej Komisji Środowiska i Rozwoju ONZ „Nasza Wspólna Przyszłość” z 1987 roku:

„Na obecnym poziomie cywilizacyjnym możliwy jest rozwój zrównoważony, czyli taki, w którym potrzeby

obecnego pokolenia mogą być zaspokojone bez umniejszania szans przyszłych pokoleń na ich

zaspokojenie”.

Doktryna ta zakłada, że ludzkość, a w szczególności przedstawiciele biznesu, w ramach prowadzonej przez

siebie działalności powinni brać pod uwagę wyzwania społeczne, środowiskowe i ekonomiczne. Świadomość

i zbalansowanie tych trzech obszarów stanowi właśnie o zrównoważonym rozwoju.

Społeczna odpowiedzialność (wg normy ISO 26000) skupia się na organizacji, nie na świecie. Jest ściśle

związana ze zrównoważonym rozwojem, ponieważ celem społecznej odpowiedzialności organizacji powinien

być wkład do tej idei. Społeczna odpowiedzialność biznesu nie musi stanowić dodatkowego czynnika

kosztowego w firmie, ale stając się strategią prowadzenia biznesu, powinna być jednocześnie skutecznym

mechanizmem tworzącym wartość dodaną poprzez stymulowanie innowacyjności i budowanie przewagi konkurencyjnej.

 

Obszary społecznej odpowiedzialności biznesu ISO 26000

W celu usystematyzowania wiedzy o CSR oraz doprecyzowania wartości,

którymi powinny posługiwać się organizacje (nie tylko biznesowe)

w swojej działalności, projekt normy ISO 26000 wyróżnia siedem

obszarów społecznej odpowiedzialności:

6.1. Ład organizacyjny

Ład korporacyjny to zasady oraz normy odnoszące się do szeroko

rozumianego zarządzania firmą, czyli wszystkich decyzji podejmowanych

w organizacji. To transparentność, przejrzystość

oraz etyczne postępowanie. Odpowiedzialne zarządzanie przedsiębiorstwem

wyraża się również efektywnym wykorzystaniem

zasobów, uwzględnianiem potrzeb interesariuszy czy właściwej

reprezentacji kobiet w zarządzie spółki. Firma chcąca odpowiedzialne

zarządzać, musi stale monitorować efekty podejmowanych

przez siebie decyzji i przeciwdziałać ich negatywnym skutkom.

Dobre praktyki z tego obszaru powinny stawiać sobie za cel

poprawę efektywności zarządzania organizacją z uwzględnieniem

interesu społecznego, poszanowania interesariuszy oraz

zasad etycznych.

W kontekście SOP ład organizacyjny jest nie tylko jednym z jej głównych

siedmiu obszarów, ale również zwiększa potencjał organizacji

przy wdrażaniu odpowiedzialnych zachowań w pozostałych sześciu

obszarach zdefiniowanych w normie.

6.2. Prawa człowieka

Każda organizacja powinna działać w poszanowaniu wszystkich

praw człowieka oraz jego godności, a w szczególności praw obywatelskich,

politycznych, ekonomicznych, socjalnych i kulturowych.

W polskich warunkach dobre praktyki realizowane w ramach

tego obszaru powinny wynikać z np. zagwarantowania pracownikom.

 

kom prawa do zrzeszania się w związki zawodowe i wzmacniania

ochrony praw pracowniczych, przeciwdziałania wszelkiej dyskryminacji

(płeć, wyznanie, orientacja seksualna, niepełnosprawność).

W krajach globalnego południa nacisk kładziony jest na eliminację

pracy dzieci czy godne warunki pracy. Uznanie przez interesariuszy

organizacji faktu, że łamie ona prawa człowieka może doprowadzić

do utraty zaufania publicznego – co w praktyce oznacza czasem

dla niej „być albo nie być”.

6.3. Stosunki pracy

Na ogół każda organizacja ma do czynienia z pracą wykonywaną

wewnątrz, na jej rzecz lub poza nią. Wykraczają więc one poza relacje

organizacji z jej pracownikami, dotykając również sfery współpracy

z podwykonawcami, dostawcami, konkurencją etc. Dobre

praktyki z tego obszaru, wychodząc ponad obowiązki wynikające

z przepisów prawa, powinny mieć na uwadze warunki pracy i opiekę

społeczną, bezpieczeństwo i higienę pracy, rozwój społeczny

(szkolenia), potrzebę prowadzenia stałego dialogu społecznego

oraz utrzymywania otwartych i uczciwych relacji z podmiotami

współpracującymi. To również odpowiedzialne traktowanie rekrutacji

i promocji pracowników, ich przeniesień czy relokacji, zakończenia

zatrudnienia, szkolenia i rozwoju umiejętności BHP oraz

wszystkie procedury oddziaływające na warunki pracy (zwłaszcza

czas pracy i wynagrodzenie).

Bezpieczeństwo zatrudnienia pracowników powinno być priorytetem

dla zarządzających organizacją. Odpowiednia polityka wobec

pracowników sprawia, że są oni lojalni i pracują efektywnie. Wpływa

również pozytywnie na reputację firmy na rynku.

6.4. Ochrona środowiska naturalnego

Decyzje i działania organizacji mają ogromny wpływ na środowisko

Naturalne.

 

W ramach tego obszaru uwzględnia się przede wszystkim zapobieganie

zanieczyszczeniom, zrównoważone zużycie zasobów, zagadnienie

zmniejszenia i adaptacji zmian klimatycznych oraz ochronę

i regenerację środowiska naturalnego. Dlatego dobre praktyki

z tego właśnie obszaru powinny być ukierunkowane na mierzoną

obiektywnie dbałość o jak najmniejszą skalę zanieczyszczeń emitowanych

do środowiska oraz podejmowanie wszelkich kroków

zmniejszających poziom zużycia zasobów naturalnych, będącego

wynikiem działalności organizacji.

6.5. Uczciwe praktyki rynkowe

Uczciwe praktyki rynkowe to sposób, w jaki organizacja prowadzi interesy

z innymi organizacjami, chcąc uzyskać możliwie najlepsze rezultaty.

W tym obszarze mieszczą się w szczególności etyczne zachowania

firmy w relacjach z innymi organizacjami, w tym z organizacjami

rządowymi, partnerami, dostawcami, wykonawcami, konkurencją

oraz zrzeszeniami, których jest członkiem. Firma chcąc być uważana

za podmiot stosujący uczciwe praktyki rynkowe, a tym samym odpowiedzialny

społecznie, powinna realizować dobre praktyki służące

przeciwdziałaniu nieuczciwej konkurencji, uczciwej współpracy oraz

poszanowaniu praw własności. Ponadto każda organizacja powinna

aktywnie promować zasady odpowiedzialności społecznej w swojej

strefie wpływów (partnerów, dostawców, otoczenia).

6.6. Relacje z konsumentami

Każda firma powinna być transparentna i uczciwa wobec swoich

konsumentów. W szczególności musi dbać o stosowanie uczciwych

praktyk w zakresie marketingu produktów i usług, uczciwe warunki

umów oraz obiektywną i rzetelną informację. W ramach tego obszaru

ważna jest również edukacja rynku, zaangażowanie w kwestie

ochrony zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów, jakość obsługi

i wsparcia oraz rozpatrywania reklamacji.

6.7. Zaangażowanie społeczne

Firma powinna aktywnie wspierać społeczności lokalne w celu

rozwiązywania ich problemów, zwłaszcza tych, które dotyczą jej

pracowników i innych interesariuszy. Dobre praktyki z tego obszaru

powinny być ukierunkowane na prowadzenie dialogu społecznego,

który winien angażować organizacje społeczne w proces

planowania i realizacji projektów społecznych, uwzględnianie

przy wyborze kierunków zaangażowania realnych potrzeb społecznych,

w tym podejmowanie inwestycji społecznych w takich

obszarach, jak edukacja i kultura, zdrowie, rozwój i dostęp do

technologii.

ISO 26000 zostanie oficjalnie opublikowana w języku angielskim

pod koniec 2010roku. W Polsce wprowadzeniem standardu zajmie

się Polski Komitet Normalizacyjny. Główny cel normy ISO 26000:

zdefiniowanie podstawowych obszarów społecznej odpowiedzialności

biznesu oraz uporządkowanie terminologiczne (języka CSR),

został osiągnięty. Fakt, że przewodnik stworzono nie tylko dla firm,

ale wszystkich organizacji sprawia, że jest on uniwersalny i może być

wykorzystywany szerzej niż tylko w biznesie.

Podkreślamy, ze standard ISO 26000 nie jest przeznaczony do certyfikacji,

dzięki czemu można zachować dobrowolność i elastyczność

w prowadzeniu działań społecznie odpowiedzialnych. A o to przecież

chodzi – działać CSR-owo nie dlatego, że trzeba, a dlatego, że

warto. ■